เวลาที่ช่างไฟหรือวิศวกรพูดถึง “ตู้ไฟฟ้า” คุณอาจเคยได้ยินชื่อหลายอย่างผสมกัน ไม่ว่าจะเป็นตู้ MDB ตู้ DB ตู้สวิทช์บอร์ด หรือตู้โหลดเซ็นเตอร์ และก็สงสัยว่ามันคือสิ่งเดียวกันหรือเปล่า คำตอบคือไม่ใช่ แต่ละประเภทมีหน้าที่เฉพาะและเหมาะกับงานคนละแบบ
ตู้ไฟฟ้า มีกี่ประเภท?
ในระบบไฟฟ้าของอาคารและโรงงาน ตู้ไฟฟ้าแบ่งออกได้เป็น 6 ประเภทหลัก ได้แก่ ตู้ MDB, ตู้ DB, ตู้สวิทช์บอร์ด, ตู้โหลดเซ็นเตอร์, ตู้แผงสวิทช์ (Panel Board) และตู้ MCC แต่ละประเภทมีตำแหน่งและบทบาทที่ชัดเจนในระบบไฟฟ้าโดยรวม
ประเภทของตู้ไฟฟ้าและการใช้งาน
แต่ละประเภทมีจุดเด่นและข้อกำหนดที่ต่างกัน รู้จักไว้ก่อนช่วยให้เลือกและสื่อสารกับทีมช่างไฟฟ้าได้ถูกต้องกว่ามาก
1. ตู้ MDB (Main Distribution Board) – ตู้เมนไฟฟ้า
ตู้ MDB หรือตู้เมนไฟฟ้า คือตู้ที่รับไฟฟ้าจากแหล่งจ่ายหลัก เช่น หม้อแปลงไฟฟ้าหรือมิเตอร์การไฟฟ้า แล้วกระจายออกไปยังตู้ย่อยต่างๆ ทั่วอาคาร ถือเป็นตู้แรกที่ไฟฟ้าไหลเข้ามาในระบบอาคาร
ตู้ MDB มักมีขนาดใหญ่ รองรับกระแสตั้งแต่ 100A จนถึง 4,000A ขึ้นอยู่กับขนาดอาคาร ภายในประกอบด้วย Main Circuit Breaker ขนาดใหญ่ บัสบาร์ทองแดงหรืออะลูมิเนียม และ Outgoing Breakers หลายตัวสำหรับจ่ายไฟไปยังตู้ DB หรือโหลดหลักในแต่ละโซน
2. ตู้ DB (Distribution Board) – ตู้ไฟย่อย
ตู้ DB คือตู้ไฟฟ้าย่อยที่รับไฟจากตู้ MDB อีกทอดหนึ่ง แล้วกระจายต่อไปยังวงจรใช้งานย่อยๆ ในแต่ละโซนหรือแต่ละชั้นของอาคาร เช่น วงจรแสงสว่าง วงจรปลั๊กไฟ วงจรเครื่องปรับอากาศ
ตู้ DB มีขนาดเล็กกว่า MDB รองรับกระแสตั้งแต่ 32A ถึง 400A ส่วนใหญ่ใช้ MCB เป็น Outgoing Breaker ราคาถูกกว่าและติดตั้งง่ายกว่า เป็นตู้ที่พบได้ทุกอาคารไม่ว่าจะเล็กหรือใหญ่
3. ตู้สวิทช์บอร์ด (Switchboard)
ตู้สวิทช์บอร์ดเป็นคำเรียกรวมของตู้ควบคุมและจ่ายไฟฟ้าหลักขนาดใหญ่ มีความซับซ้อนมากกว่า เช่น มีทั้งส่วน Incoming และ Outgoing หลายชุด มีระบบตรวจวัดค่าไฟฟ้า และมี Form ที่ได้มาตรฐาน IEC 61439 เหมาะกับโครงการที่ต้องการความน่าเชื่อถือสูง
4. ตู้โหลดเซ็นเตอร์ (Load Center)
ตู้โหลดเซ็นเตอร์คือตู้ไฟฟ้าขนาดเล็กที่ใช้ในอาคารพักอาศัยทั่วไป บ้านเดี่ยว ทาวน์เฮาส์ และอาคารขนาดเล็ก มักมีขนาด 4-24 ช่อง รองรับกระแสตั้งแต่ 32A ถึง 100A ราคาถูกกว่าตู้ MDB มาก
5. ตู้แผงสวิทช์ (Panel Board)
ตู้ Panel Board มีลักษณะคล้ายตู้ DB แต่มักมีการออกแบบเฉพาะทางมากกว่า เช่น มีระบบตรวจวัด มีสัญญาณแจ้งเตือน เหมาะสำหรับอาคารพาณิชย์ ห้างสรรพสินค้า และโรงแรมที่ต้องการแบ่งโซนการใช้ไฟฟ้าอย่างละเอียด
6. ตู้ MCC (Motor Control Center)
ตู้ MCC เป็นตู้ไฟฟ้าเฉพาะทางที่ออกแบบมาสำหรับควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้าหลายตัวในโรงงานอุตสาหกรรม ภายในมีระบบสตาร์ทมอเตอร์ อุปกรณ์ป้องกันมอเตอร์ และ Contactor สำหรับเปิด-ปิดวงจรมอเตอร์แต่ละตัว สามารถเชื่อมต่อกับระบบ PLC หรือ SCADA ได้
ตู้ไฟฟ้าสำเร็จรูปกับตู้ไฟฟ้าสั่งผลิต
ตู้ไฟฟ้าสำเร็จรูป คือตู้ที่ผลิตตามขนาดและสเปกมาตรฐาน ราคาถูกกว่า เวลาส่งมอบเร็วกว่า เหมาะกับงานมาตรฐาน ส่วนตู้ไฟฟ้าสั่งผลิต คือตู้ที่ออกแบบตามความต้องการเฉพาะ ราคาสูงกว่า แต่ได้ตู้ที่ตรงกับงาน 100%
สรุป
ตู้ไฟฟ้า มีกี่ประเภท? คำตอบคือมี 6 ประเภทหลัก ได้แก่ ตู้ MDB สำหรับรับไฟหลัก, ตู้ DB สำหรับกระจายไฟย่อย, ตู้ Switchboard สำหรับงานมาตรฐานสูง, ตู้ Load Center สำหรับบ้านพักอาศัย, ตู้ Panel Board สำหรับอาคารพาณิชย์ และตู้ MCC สำหรับควบคุมมอเตอร์ในโรงงาน
FAQ
Q: ตู้ MDB กับตู้ DB ต้องใช้ทั้งคู่เสมอไหม?
A: ในอาคารขนาดใหญ่ที่มีหลายชั้นหรือหลายโซน มักต้องใช้ทั้งคู่ โดยตู้ MDB เป็นตู้หลัก และตู้ DB กระจายไฟไปยังแต่ละชั้น แต่สำหรับอาคารเล็กอย่างบ้านเดี่ยว อาจใช้แค่ตู้ Load Center ตัวเดียวก็เพียงพอ
Q: ตู้สวิทช์บอร์ดกับตู้ MDB ต่างกันอย่างไร?
A: ตู้ MDB เน้นการกระจายไฟ ส่วนตู้ Switchboard มักมีความซับซ้อนและมาตรฐานสูงกว่า รวมถึงมีระบบตรวจวัดและควบคุมครบครัน ในทางปฏิบัติหลายโปรเจกต์ใช้คำนี้แทนกันได้ ขึ้นอยู่กับผู้ผลิตและมาตรฐานที่อ้างอิง
Q: ตู้ MCC จำเป็นต้องใช้กับทุกโรงงานไหม?
A: ไม่จำเป็น ตู้ MCC ใช้เฉพาะโรงงานที่มีมอเตอร์ไฟฟ้าขนาดใหญ่หลายตัว ถ้าโรงงานมีโหลดเป็นหลอดไฟและปลั๊กไฟทั่วไป ตู้ MDB กับตู้ DB ก็เพียงพอแล้ว
Q: ตู้ไฟฟ้าสำเร็จรูปกับตู้สั่งผลิต อันไหนดีกว่า?
A: ขึ้นอยู่กับงาน ถ้าโปรเจกต์มีโหลดมาตรฐาน ไม่มีข้อกำหนดพิเศษ และต้องการราคาที่ประหยัด ตู้สำเร็จรูปเป็นทางเลือกที่ดี แต่ถ้าต้องการ Form เฉพาะ หรืองานต้องผ่านการตรวจสอบโดยวิศวกรไฟฟ้า ตู้สั่งผลิตเหมาะกว่า
Q: ตู้ไฟฟ้า 1 เฟสกับ 3 เฟส ต่างกันอย่างไร?
A: ตู้ไฟฟ้า 1 เฟสรองรับกระแสไฟ 220V เหมาะกับบ้านพักอาศัยทั่วไป ส่วนตู้ 3 เฟสรองรับกระแสไฟ 380V เหมาะกับโรงงาน อาคารสำนักงาน หรืออาคารที่มีโหลดมาก ตู้ 3 เฟสรองรับกำลังไฟได้มากกว่าตู้ 1 เฟสในขนาดสายไฟเดียวกัน
ถ้าคุณไม่แน่ใจว่าโปรเจกต์ของคุณควรใช้ตู้ไฟฟ้าประเภทไหน SK Power Electric ยินดีให้คำปรึกษาฟรีโดยทีมวิศวกร พร้อมออกแบบและติดตั้งตู้ไฟฟ้าของคุณให้ถูกต้องตามมาตรฐาน
☎️ Tel: 093-596-4288
🟢 Line: sk_powerelectric
📬 Email: sk_project2@hotmail.com
📘 Facebook: SK Power Electric
